Schotland was voor ons een bestemming waar we geen hoge verwachtingen van hadden, maar die na ons bezoek in de top 10 staat van meest leuke bestemmingen. Ruige hooglanden, mysterieuze meren en eeuwenoude kastelen waar je typische Schotse begrippen leert kennen als Clan’s, Schotse kilt, Whisky en de doedelzak. Wij maakten een rondreis van een week langs de mooiste plekken van het land. Dit is de ideale route van een week om het echte Schotland te leren kennen. Ik neem je in ons reisverslag mee naar een stukje cultuur en natuur met tips voor leuke overnachtingen en sightseeing.

Met de nachtboot naar Newcastle & eerste stops in Engeland

Onze reis begon in IJmuiden, waar we om 18 uur de nachtboot naar Newcastle namen, met onze eigen auto. Een ontspannen manier om de overtocht te maken: je vaart ’s nachts, slaapt lekker in je hut en wordt ’s ochtends wakker in Engeland. Vanaf de ferry reden we noordwaarts om een paar mooie plekken mee te pakken voordat we Schotland in gingen.

Onze eerste stop was Jedburgh Abbey, een indrukwekkende ruïne van een 12e‑eeuwse abdij. De hoge bogen en het middenschip staan nog overeind. Door de ligging dicht bij de Engelse grens werd de abdij meerdere keren geplunderd en in brand gestoken, maar is nog steeds mooi om te bezoeken. Dit gebied tussen Schotland en Engeland wordt de Borders genoemd en herbergt meer mooie oude gebouwen. Wij bezochten de iets verderop liggende Jedburgh Castle Jail, een oude gevangenis uit 1820 op een heuvel, die nu als museum dient. Je loopt door de cellen, ziet hoe gevangenen leefden en krijgt een bijzonder inkijkje in het verleden. De toegang is gratis en tijdens de rondleiding worden kinderen ook meegenomen in het verhaal.

TIP: Vindt je de Jedburgh Abbey mooi, bezoek dan ook het 21 km noorderlijker gelegen pareltje, Melrose Abbey. Volgens legende zou in deze 12e eeuws Abbey het hart liggen begraven van de Schotse held Robert de Bruce. Je komt er praktisch langs als je de A68 neemt richting het noorden.

Als we net even voorbij Jedburgh een stopje hebben gemaakt bij de grens naar Schotland, vervolgen we onze route naar onze eerste slaapplek in Schotland, om precies te zijn in het plaatsje Falkirk. We bezoeken hier eerst het bijzondere Falkirk Wheel, dit is werelds enige roterende bootlift die boten in één soepele draai ruim 24 meter omhoog tilt. Het verbindt de Forth & Clyde Canal met de hoger gelegen Union Canal. Dankzij een slim balanssysteem gebruikt het wiel verrassend weinig energie. In het naastgelegen gebouw wordt alles hierover uitgelegd.

Vanaf Falkirk begon onze reis écht richting de Schotse hooglanden.

De geschiedenis van Schotland

Maar voordat ik je meeneem naar de ruige bergen en stille lochs, is het mooi om even stil te staan bij het verhaal achter dit trotse land. Schotland en Engeland hebben eeuwenlang een complexe relatie gehad, vol bondgenootschappen, verraad en bloedige conflicten. In de 13e en 14e eeuw vochten helden als William Wallace en Robert the Bruce voor onafhankelijkheid, wat leidde tot de beroemde Wars of Independence. Door het hele land kom je dit verhaal tegen in monumenten en kastelen (zoals het Wallace Monument op de foto rechtsboven). Hoewel Schotland uiteindelijk een eigen monarchie behield, werd het in 1707 via de Act of Union officieel met Engeland verenigd, een besluit dat tot op de dag van vandaag nog veel emoties oproept. Dat ook bij het verlaten van de EU weer zichtbaar was.

Daar tussendoor speelden de clans een grote rol: machtige families met hun eigen gebied, tradities en rivaliteiten. Hun geschiedenis eindigde abrupt na de Slag bij Culloden in 1746, waarna de Engelse kroon het clansysteem hardhandig ontmantelde. Noem een Schot ook nooit een Engelsman, dit wordt als onbeleefd gezien. Tip: bekijk de film Braveheart om wat meer te leren over Schotland en zijn geschiedenis.

Dag	Van	Naar	Kilometers	Highlights
	IJmuiden	Newcastle	met de nachtboot
Dag 1	Newcastle	Falkirk	212 km	Jedburgh – Falkirk Wheel
Dag 2	Falkirk	Fort William	183 km</td>	Stirling Castle – Wallace Monument – Killin – Glencoe
Dag 3	Fort William	Inverness	103 km	Urquhart – Drumnadrochit – Inverness
Dag 4	Inverness	Pitlochry	138 km	Blair Castle – Cairngorms national park – Whisky proeverij
Dag 5	Pitlochry	Edinburgh	113 km	Highland Games – Edinburgh
Dag 6	Edinburgh	Newcastle	212 km	Tantallon Castle – Alnwick – nachtboot naar IJmuiden

Het Wallace Monument & de rit naar Fort William

Onze eerste grote stop in Schotland was in Stirling. Je vindt hier Stirling Castle en het naastgelegen Wallace Monument. In het 13e-eeuwse kasteel op een 75 meter hoge vulkanische rots, wandel je langs koninklijke vertrekken en leer je over de Schotse geschiedenis. Het kasteel had vroeger een strategische ligging, waardoor het zowel door Schotten als Engelsen over en weer veroverd werd. Ook het Wallace monument is gewijd aan de geschiedenis van Schotland. Het is hier dat William Wallace zijn strijd leverde tegen de Engelsen. Binnen leer je meer over de helden van Schotland en liggen oude spullen en zwaarden, waaronder die van William Wallace zelf tentoongesteld. Je kan de toren beklimmen voor een panoramisch uitzicht over het Schotse landschap: glooiende heuvels, bossen en dat typische ruige groen.

Vanaf Stirling vervolgden wij onze weg naar Fort William. Vanaf dat moment werd het landschap alleen maar mooier. Via het Loch Lomond & The Trossachs National Park reden we de eerste contouren van de Highlands binnen. Denk aan mooie bossen, spiegelende meren en oude spoorbruggen die je meteen doen denken aan de Harry Potter‑films.

Onderweg stopten we in het schattige dorpje Killin, bekend om de Falls of Dochart en zijn oude watermolen. Deze bijzondere watervallen splitsen zich van twee stromen naar één, en vanaf de oude brug, afkomstig van de Macbeth‑clan, heb je een prachtig uitzicht. Een leuke stop op weg naar de volgende bestemming.

De Schotse Hooglanden in

Hoe verder je rijdt, hoe ruiger het landschap wordt. In de herfst kleuren de hooglanden warmbruin en wordt het landschap open, leeg en indrukwekkend. De vallei is gevormd door oude vulkanen en gletsjers. Langs de A82 rijdt je langs Glencoe. Hier vindt je in het Visitors Centre meer over de vorming van de Highlands, de oude vulkaanuitbarstingen en de bekende toppen zoals de Ben Nevis. Er is een expositie over de geschiedenis en het ontstaan, een 3D-kaart van de vallei en er starten hier diverse wandelroutes. Ook kan je even wat nuttigen in het café met uitzicht op de bergen. Glencoe is niet alleen mooi, maar het heeft ook een beladen geschiedenis. In 1692 vond hier de beruchte Massacre of Glencoe plaats, waarbij leden van de MacDonald‑clan werden vermoord. Bekende wandelroutes en viewpoints die je kan bezoeken zijn:

Signal Rock – volgens de legende het verzamelpunt van de clans

The Three Sisters – drie iconische bergpieken

Lost Valley / Hidden Valley – een verborgen vallei tussen de rotsen

Glen Etive – bekend uit de James Bond‑film Skyfall

Buachaille Etive Mòr – bekende fotoberg van Schotland

Fort William, een schattig vissersdorpje

Aan het einde van de middag kwamen we aan in Fort William, een charmant dorpje aan de westkust aan de voet van de Ben Nevis. We sliepen in het Ben Nevis Hotel & Leisure Club, waar de kinderen heerlijk konden zwemmen. Als je nog tijd hebt kan je een bezoekje brengen aan de kust, waar een schip op de rotsen ligt en er heerlijk even wandelen. Vanuit het dorpje zelf, kan je wandelen naar de Steall Waterfall, een whisky proeven bij de Ben Nevis Distillery of een kijkje nemen bij Neptune’s Staircase met zijn acht sluizen. Andere dingen die je er kan doen: ga omhoog met de gondel voor een mooi uitzicht bij Nevis Range, bezoek het West Highland Museum over de Jacobite geschiedenis of rijdt (25 min) naar het beroemde Glenfinnan Viaduct, bekend van de Harry Potter film.

Jacobite Steam Train & Loch Ness

Dag 3: In de ochtend bezochten we de beroemde Jacobite Steam Train, bekend uit de Harry Potter‑films. Wij zijn zelf niet met de trein geweest, maar mijn dochter heeft Schotland een paar jaar later zelf bezocht en deze dagtoer gedaan. De trein rijdt van Fort William naar Mallaig en terug. Als je de trein van 10 uur neemt, ben je weer om 16 uur in Fort William. Boek wel tijdig je tickets op de officiële site, want de trein is erg populair.

Na ons bezoek aan de trein reden we richting Loch Ness, een prachtige rit langs de meren. Op pakweg 4 km voor Drumnadrochit vindt je aan je rechterhand het prachtige Urquhart Castle. Dit 13e‑eeuwse kasteel ligt direct aan het mysterieuze meer en is een absolute must‑visit. Het kasteel speelde eeuwenlang een belangrijke rol in de strijd tussen Schotten en Engelsen en werd meerdere keren verwoest. Bij aankomst wordt je ontvangen in een zaal, waar in een videotentoonstelling de geschiedenis wordt uitgelegd. Ook hier komen Wallace en Bruce weer ruim aan bod. Schotten zijn trots op hun land en dat merk je door het hele land. Natuurlijk speurden we even naar Nessie, je weet maar nooit.

In het even verderop gelegen dorpje Drumnadrochit bezochten we het Loch Ness Centre, waar je door verschillende zalen loopt met films, verhalen en interactieve elementen. Leuk voor zowel kinderen als volwassenen. De rondleiding is er ook in het Nederlands.

Het vissersplaatsje Inverness

Terwijl we genieten van de mooie uitzichten over het meer reden we door naar de oostkust van Schotland. We stopten bij het Chanonry Point in Inverness, hier heb je de meeste kans om dolfijnen te spotten. Door de mist zagen we ze helaas niet, maar een wandeling langs de vuurtoren was alsnog prachtig.

De leukste bezienswaardigheden in de omgeving van Inverness zijn het Caladonian Canel (een kanaal met een lengte van 90 km en 29 sluizen, dat de westkust met de oostkust verbindt), het Culloden Battlefield waar de laatste grote slag tegen Engeland werd gevoerd in 1746 door de Jacobieten en een bezoek aan Cawdor Castle. Zowel het interieur als de tuinen zijn mooi om te bezoeken. Leuk weetje: het in 1606 door Shakespeare geschreven toneelstuk Macbeth, speelt zich af in dit kasteel. Vanuit Inverness rijdt je over de B9006 in een klein halfuur (25 km) naar Cawdor Castle en passeert dan halverwege het Culloden Battlefield.

Slapen in een sprookjeskasteel: Bunchrew House

Onze overnachting was een hoogtepunt op zich: het Bunchrew House Hotel bij Inverness. Een oud kasteel waarvan het eerste deel al in 1505 werd gebouwd. Denk aan een Drawing Room met open haard, whisky bij aankomst en kamers met uitzicht op een zee inham en Kessock Bridge. We hebben er heerlijk gegeten en geslapen, dit was een waar sprookje en een echte aanrader.

Whisky, watervallen & kastelen

Dag 4 staat in teken van kastelen en whisky. Vanuit Inverness rijden we door oude schattige dorpjes en rijden door de glooiende heuvels van Cairngorms National Park. De Cairngorms liggen in het oosten van de Highlands en worden vaak de Eastern Highlands genoemd. Het is een prachtig natuurgebied met eeuwenoude bomen, brede valleien en meren. Onderweg bezochten we verschillende whisky‑distilleerderijen, waaronder de historische Dalwhinnie Distillery.

Ten zuiden van de Cairngorms stopten we bij een kleine waterval bij de Falls of Bruar. We konden hier even wandelen langs meerdere watervallen en een ijsje eten. Een kleine twee kilometer verderop ligt het prachtige Blair Atholl Castle. Het kasteel zelf is indrukwekkend: een groot wit gebouw waarvan de oudste delen uit 1269 stammen. Binnen wandel je door grote zalen vol zwaarden, trofeeën en antiek meubilair. Voor kinderen is er een verkleedkist en kunnen ze interactieve spelen doen. Buiten werden we verwelkomd door een doedelzakspeler, wat het plaatje compleet maakte.

Onze overnachting was in het Atholl Palace Hotel, in Pitlochry, een luxe hotel uit 1874 met zwembad (zie de eerste foto onder). Terwijl de kinderen met opa het zwembad indoken, reed ik samen met mijn moeder en John naar de kleinste distilleerderij van Schotland: Edradour. In een knus proefhuisje genoten we van verschillende whisky’s. Zelf ben ik geen whisky-liefhebber, dus ik was de BOB voor vandaag :).

Een heerlijke wandeling door Edinburgh: van Princes Street naar de Old Town

Dag 5 vertrokken we bijtijds naar Edinburgh, waar we in het centrum sliepen bij de Premier Inn aan de Princesstreet. Een prima hotel dichtbij het het oude centrum. Als je Edinburgh écht wilt ontdekken, begin dan zoals wij deden: in de Princes Street Gardens, waar je tussen het groen al een eerste glimp opvangt van het kasteel hoog boven de stad. Vanaf daar wandel je zo naar het iconische Scott Monument, dat als een gotische naald boven de drukte uitsteekt. Via The Mound klim je langzaam omhoog richting de Old Town, een prachtige route waarbij de stad steeds middeleeuwser wordt.

Bovenaan kom je uit op Castle Hill, de toegangspoort tot Edinburgh Castle. Zelfs als je het kasteel niet bezoekt, is het uitzicht hier al de moeite waard. Loop vanaf het kasteel een stukje terug en duik links de Tartan Weaving Mill & Exhibition in: een leuke stop om te zien hoe tartan, de Schotse ruit van verschillende clans, wordt gemaakt. Vlak ernaast vind je de Scotch Whisky Experience, ideaal voor wie meer wil leren (of proeven).

Via Castle Hill wandel je zo de Lawnmarket op, waar de Royal Mile begint. Na een bezoekje aan St. Giles’ Cathedral, en het naast gelegen House of Parliament, dwaalden wij daarna nog even door Cockburn Street, liepen via North Bank Street langs de Whiski Rooms (waar we even hebben gezeten), en daalden af naar Market Street. Als je nog tijd over hebt is het bezoeken van Calton Hill voor een mooie uitzicht over de stad en Arthur’s Seat ook zeker een aanrader. ’s Avonds genoten we van gezellige pubs en heerlijk eten rondom Rose Street.

Tantallon Castle & Bass Rock

Op onze laatste dag reden we langs de kust richting Newcastle. Onderweg stopten we bij Tantallon Castle, een ruïne uit 1358 met uitzicht op de witte krijtrotsen en het eiland Bass Rock. Hier broeden jaarlijks zo’n 140.000 Jan‑van‑Genten, van mei tot oktober, daarna vertrekken ze richting de westkust van Afrika.

Na ons bezoek aan Tantallon Castle reden we verder naar de weg richting Holy Island. Bij vloed staat de weg onder water, dus je kunt alleen bij eb oversteken. Bijzonder om even te zien.

Onze laatste stop voordat we Newcastle bereikten was Alnwick Castle, bekend als het officiële Hogwarts‑kasteel uit de Harry Potter‑films. In de winter woont de landlord er zelf, dus we konden niet naar binnen, maar hebben wel aan de buitenkant wat foto’s kunnen nemen. Naast het grote landhuis vindt je de grootste boomhut ter wereld.

’s Avonds namen we de nachtboot vanuit Newcastle terug naar IJmuiden.

Extra tip: Isle of Skye

Onze dochter reisde later nog een keer terug naar Schotland en verlengde de reis met een extra dag. Ze bezocht het bekende Eilean Donan Castle en de Isle of Skye. Dit eiland met zijn grillige rotsformaties, ruige kustlijnen en prachtige plekken zoals de Old Man of Storr is een absolute aanrader. Het is goed te combineren met Fort William en Loch Ness. Als je vanuit Fort William via Eilean Donan Castle naar Old Man of Storr rijd kost je dat 183 km extra. Je kan dan de volgende dag vanuit Old Man of Storr naar Inverness rijden via het meer van Lochness over een lengte van 193 km.

Onze conclusie

Schotland is een land dat je blijft verrassen. Van mysterieuze meren tot sprookjeskastelen, van whiskyproeverijen tot ruige hooglanden, elke dag was voor ons een nieuw avontuur. Onze route van zeven dagen was perfect om de highlights te ontdekken, maar we komen zeker nog eens terug voor meer.